Stosowanie Wytycznych dotyczące udzielania zamówień w programie Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027 w odniesieniu do umów długoterminowych na m.in. gaz, wodę, energię elektryczną
W wytycznych ds. zamówień (1) (ust. 1 i dalsze rozdziału IV Ustalenie wartości zamówienia) określono, że podstawą do prawidłowego przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia jest poprawne ustalenie wartości zamówienia, rozumiane jako obliczenie jego szacunkowej wartości.
Zamawiający zobowiązany do stosowania ustawy PZP (2), w pierwszej kolejności dokonuje oszacowania wartości zamówienia zgodnie z przepisami tej ustawy. W przypadku stwierdzenia, że szacunkowa wartość zamówienia ustalona na podstawie ustawy PZP2) nie przekracza wartości, od której istnieje obowiązek stosowania przepisów tej ustawy, wartość zamówienia ustala się zgodnie z wytycznymi (1) .
Podstawą ustalenia wartości zamówienia, zgodnie z art. 28 i kolejnymi ustawy PZP (2), jest całkowite szacunkowe wynagrodzenie wykonawcy bez podatku od towarów i usług, ustalone z należytą starannością. Oznacza to, że szacuje się wartość całkowitą danego zamówienia w całym okresie trwania tego zamówienia bez względu na to, jaki udział będzie stanowiło ono w kosztach operacji objętej dofinansowaniem z programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027 (nie dzieli się zamówienia na część „unijną” i część „pozostałą”).
W odniesieniu do okresu trwania umowy w sprawie zamówienia, zwracam uwagę, że kwestia ta została uregulowana w art. 434 ustawy PZP (2) , który stanowi, że umowę zawiera się na czas oznaczony. Zamawiający może jednak zawrzeć umowę, której przedmiotem są świadczenia powtarzające się lub ciągłe, na okres dłuższy niż 4 lata, jeżeli wykonanie zamówienia w dłuższym okresie spowoduje oszczędności kosztów realizacji zamówienia w stosunku do okresu czteroletniego lub jest to uzasadnione zdolnościami płatniczymi zamawiającego lub zakresem planowanych nakładów oraz okresem niezbędnym do ich spłaty.
Natomiast art. 435 ustawy PZP (2) stanowi, że na czas nieoznaczony może być zawierana umowa, której przedmiotem są dostawy: wody za pomocą sieci wodnokanalizacyjnej lub odprowadzanie ścieków do takiej sieci, gazy z sieci gazowej, ciepła z sieci ciepłowniczej, licencji na oprogramowanie komputerowe. Ponadto na czas nieoznaczony może być również zawierana umowa, której przedmiotem są usługi przesyłowe lub dystrybucyjne energii elektrycznej lub gazu ziemnego.
W wytycznych ds. zamówień (1) (w ust. 1 pkt 5 podrozdziału V.2. Zapytanie ofertowe) określono, że w zapytaniu ofertowym musi być podany termin wykonania zamówienia. W związku z brakiem dalszych uregulowań w ww. wytycznych w tym zakresie, należy przyjąć rozwiązania określone w ustawie PZP (2) . Zaznaczam, że w tych wytycznych znajdują się również postanowienia dotyczące wystąpienia przesłanek, kiedy nie stosuje się lub można nie stosować zasady konkurencyjności (vide: ust. 6 i 7 rozdział V. Zasada konkurencyjności), ale muszą być one udokumentowane pisemnie wraz z uzasadnieniem, w sposób zapewniający właściwą ścieżkę audytu (ust. 8 rozdział V. Zasada konkurencyjności).
Reasumując, należy podkreślić, że katalog umów dopuszczający zawarcie ich na czas nieoznaczony jest katalogiem zamkniętym. Jest on ograniczony do umów, których przedmiotem są dostawy lub usługi o charakterze ciągłym, służące zaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych, świadczone przez wąski krąg wykonawców, z reguły monopolistów na danym terenie. Należy zaznaczyć, że ta ocena jest dokonywana na etapie planowania i wszczęcia postępowania. Nie jest wykluczone, że na skutek zmian m.in. technologicznych czy gospodarczych, sytuacja ta ulegnie zmianie. A zatem zamawiający powinien móc wykazać istnienie powyższych przesłanek.
Podstawa prawna
(1) Wytyczne dotyczące udzielania zamówień w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027 z dnia 5 lutego 2026 r.
(2) Ustawa z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320, z późn. zm.)
