Portal Funduszy Europejskich

Jak należy interpretować § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia o Priorytecie 3. W zakresie limitu pomocy finansowej? W szczególności, czy limit 200 000 zł dla operacji „miękkich” (np. promocyjnych, edukacyjnych) i limit 600 000 zł dla operacji inwestycyjnych (tzw. „twardych”) obowiązują łącznie (sumują się), czy też maksymalna możliwa pomoc dla jednego beneficjenta, niezależnie od rodzaju realizowanych operacji, nie może przekroczyć 600 000 zł w okresie realizacji programu? Czy beneficjent realizujący równolegle projekty miękki i twardy może złożyć kolejny wniosek w ramach tego samego celu (np. w tym samym naborze) i otrzymać łącznie 800 000 zł (200 tys. + 600 tys.), czy tylko maksymalnie 600 000 zł?

Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia o Priorytecie 3., pomoc w ramach działania 3.1 Realizacja lokalnych strategii rozwoju i współpraca na realizację operacji w ramach celów, których mowa w § 3 pkt 1-5, przyznaje się wnioskodawcy (innemu niż RLGD, która jest stroną umowy ramowej) w wysokości do 200 000 zł na jednego wnioskodawcę na operacje realizowane w ramach każdego z pięciu celów, o których mowa w § 3 pkt 1–5, w okresie realizacji danej LSR, albo w wysokości do 600 000 zł, jeżeli w ramach danego celu jest realizowana operacja obejmująca inwestycję. Użyty w przepisie wyraz „albo” jednoznacznie w skazuje, że limity określone w ww. przepisie, tj. 200 000 zł albo 600 000 zł, nie sumują się. Przy czym, w ocenie IZ, jeśli w realizowanej operacji występuje komponent inwestycyjny, wówczas beneficjent może otrzymać pomoc w kwocie do 600 000 zł, a ustalenie kwoty pomocy pozostaje w kompetencji RLGD.

Kwestia czy wnioskodawca może złożyć więcej niż jeden wniosek o dofinansowanie (WoD) w jednym naborze została rozstrzygnięta w § 3 ust. 1 rozporządzenia trybowego, zgodnie z którym w zakresie Priorytetu 3. wyłączeniu możliwości złożenia więcej niż jednego wniosku podlegają tylko środki przeznaczone na działanie 3.2 Wsparcie przygotowawcze. W przypadku pozostałych działań realizowanych w ramach Priorytetu 3 czyli 3.1 Realizacja lokalnych strategii rozwoju i współpraca oraz 3.3 Funkcjonowanie rybackich lokalnych grup działania, z punktu widzenia przepisów powszechnie obowiązujących, nie jest wykluczone składanie przez danego wnioskodawcę w jednym naborze większej liczby WoD do wysokości środków przeznaczonych na jego realizację. Natomiast dodatkowe warunki pomocy, w tym skutkujące ograniczeniem takiej możliwości, mogą zostać ustalone przez RLGD dla określonego naboru.

Jak stosować wskaźniki dotyczące utworzenia lub utrzymania miejsca pracy dla operacji realizowanych w ramach działania 3.1?

Informacje szczegółowe na temat stosowanych w działaniu 3.1 FER wskaźników, w tym wskaźnika programowego CR 07 – Utrzymane miejsca pracy (liczba osób) oraz wskaźnika własnego RLGD dotyczącego utworzonych miejsc pracy, zawiera dokument Dane monitoringowe, który jest publikowany wraz z każdym ogłoszeniem o naborze wniosków o dofinansowanie.

Odnośnie wskaźnika rezultatu: CR 07 – Utrzymane miejsca pracy (liczba osób), wartość bazowa wynosi 0. Dane dotyczą liczby osób - utrzymanych miejsc pracy w wyniku dofinansowania z Funduszu i obejmuje wyłącznie miejsca pracy, które zostałyby utracone, gdyby nie wsparcie z EFMRA. Dane dotyczą liczby osób – utworzonych miejsc pracy w wyniku realizacji umowy o dofinansowanie. Wskaźnik obejmuje zatrudnienie na umowę o pracę, umowy cywilnoprawne i samozatrudnienie, tj. prowadzenie działalności gospodarczej na własny rachunek i własną odpowiedzialność. Wartość wskaźnika opiera się na sprawozdaniu beneficjenta na podstawie jego historii zatrudnienia, a sposób obliczenia wskaźnika przedstawia się następująco:

• pełny etat = 1 osoba,

• niepełny etat = 0,5 osoby,

• sezonowy lub nieregularny = 0,3 osoby.

Utrzymanie miejsca pracy powinno być bezpośrednio związane z realizowaną operacją, mieć trwały charakter, a w przypadku stanowisk sezonowych zatrudnienie powinno być powtarzalne. Osoby zatrudnione tymczasowo do pracy przy realizacji operacji (np. kierownictwo RLGD, koordynacja projektu, badacze) nie powinny być tutaj rejestrowane.

Dane dotyczące wskaźnika są wypełniane dwukrotnie - na wniosku o dofinansowanie - wartość przewidywana przed operacją oraz na wniosku o płatność końcową, gdzie beneficjent wprowadza wartości wskaźników osiągnięte w związku ze zrealizowaną operacją.

Odnośnie wskaźnika Utworzone miejsca pracy/samozatrudnienie (jednostka miary – osoba), jest on wskaźnikiem własnym stosowanym tylko przez część RLGD. Wartość bazowa wynosi 0.

Dane dotyczą liczby osób – utworzonych miejsc pracy w wyniku realizacji umowy o dofinansowanie. Wskaźnik obejmuje zatrudnienie na umowę o pracę, umowy cywilnoprawne i samozatrudnienie, tj. prowadzenie działalności gospodarczej na własny rachunek i własną odpowiedzialność. Wartość wskaźnika opiera się na sprawozdaniu beneficjenta na podstawie jego historii zatrudnienia, a sposób obliczenia wskaźnika przedstawia się następująco:

• pełny etat = 1 osoba,

• niepełny etat = 0,5 osoby,

• sezonowy lub nieregularny = 0,3 osoby.

Utworzone miejsce pracy powinno być bezpośrednio związane z realizowaną operacją, mieć trwały charakter, a w przypadku stanowisk sezonowych zatrudnienie powinno być powtarzalne. Osoby zatrudnione tymczasowo do pracy przy realizacji operacji (np. kierownictwo RLGD, koordynacja projektu, badacze) nie powinny być tutaj rejestrowane. 

Czy w ramach działania 3.1 FER można wnioskować o zakup samochodu do przewozu ryb wraz z basenami? Czy musi być niskoemisyjny?

W ramach Priorytetu 3. można ubiegać się o dofinansowanie kosztów poniesionych na zakup samochodu do przewozu ryb wraz z basenami jako specjalistycznego środka transportu niezarejestrowanego jako samochód osobowy. Zgodnie z § 9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia o Priorytecie 3. do kosztów kwalifikowalnych operacji nie zalicza się kosztów zakupu samochodu osobowego.

Pojazdy zakupione w ramach działania 3.1 Realizacja lokalnych strategii rozwoju i współpraca nie muszą być niskoemisyjne. Jak wskazano w strategii Programu w oparciu o załącznik II do rozporządzenia 2021/1139, cel polityki „Europa bardziej przyjazna dla środowiska, niskoemisyjna (…)” realizowany jest przez działania objęte Priorytetami 1, 2 i 4. Przez Priorytet 3. realizowany jest natomiast cel polityki „Europa bliższa obywatelom (…)”. Dlatego też rozporządzenie o Priorytecie 3. nie ogranicza możliwości zakupu pojazdów do niskoemisyjnych.

Należy pamiętać, że zakup takiego pojazdu może zostać uznany za koszt kwalifikowalny, jeśli będzie jednym z elementów operacji, a nie jedynym przedmiotem operacji – bez szerszego uzasadnienia gospodarczego może zostać oceniony negatywnie jako niewystarczająco realizujący cele LSR i Priorytetu 3.

Ponadto, w celu zapewnienia zgodności operacji z LSR, RLGD w ogłoszeniu o naborze wniosków może określić dodatkowe warunki wyboru operacji, w szczególności odnoszące się do zakresu operacji, miejsca jej realizacji lub podmiotu ubiegającego się o dofinansowanie, które nie mogą być sprzeczne z warunkami wyboru operacji określonymi w LSR (art. 16 ust. 2 ustawy o EFMRA). W związku z czym dodatkowe warunki (dot. np. niskoemisyjności środka transportu) ograniczające zakres pomocy mogą zostać wprowadzone przez RLGD. 

Czy w naborze w ramach działania 3.1 FER przeznaczonym dla jednostek podległych jednostkom samorządu terytorialnego szkoły, których organem prowadzącym są jednostki samorządu terytorialnego, a nieposiadające osobowości prawnej, mogą złożyć wniosek o przyznanie pomocy? Nadmieniam, że w poprzedniej perspektywie finansowej 2014-2020 miały taką możliwość, podpisywały umowy i realizowały operacje. Jako dokumenty potwierdzające zdolność prawną przedstawiały akt założycielski, uchwałę o powołaniu oraz statuty.

Zgodnie z § 4 pkt 2 rozporządzenia o Priorytecie 3. pomoc w ramach działania 3.1. Realizacja lokalnych strategii rozwoju i współpraca, przyznaje się m.in. jednostce samorządu terytorialnego lub jednostce organizacyjnej podległej jednostce samorządu terytorialnego.

Ponadto § 4 pkt 10 i 11 ww. rozporządzenia o Priorytecie 3. wskazuje możliwość przyznania pomocy uczelni oraz szkole ponadpodstawowej.

Jeżeli o dofinansowanie ubiegać się będą szkoły inne niż to wynika z ww. § 4 pkt 10 i 11 rozporządzenia o Priorytecie 3. to powyższe sformułowanie przepisu § 4 pkt 2, w ocenie IZ, pozwala przyjąć, iż szkoła, której organem prowadzącym jest jednostka samorządu terytorialnego, jako samorządowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, może być uznana za jednostkę organizacyjną podległą jednostce samorządu terytorialnego, a tym samym może uzyskać dofinansowanie jako beneficjent w ramach Priorytetu 3. Natomiast, ze względu na brak osobowości prawnej takiego podmiotu, w sprawie istotne będzie właściwe ustalenie osoby uprawnionej do reprezentowania beneficjenta, w szczególności podpisania umowy o dofinansowanie. 

Czy w naborze w ramach działania 3.1 FER Koło Gospodyń Wiejskich wpisane do rejestru Krajowego Kół Gospodyń Wiejskich prowadzonego przez ARiMR, może być traktowane jako organizacja pozarządowa w rozumieniu przepisów o działalności pożytku publicznego i wolontariacie? Pytanie wynika z warunku dodatkowego dodanego do ogłoszenia, że w przypadku wnioskodawcy tj. stowarzyszenia innego niż RLGD, fundacji lub innej organizacji społecznej lub zawodowej - musi to być organizacja pozarządowa w rozumieniu przepisów o działalności pożytku publicznego i wolontariacie”

Zgodnie z § 4 pkt 14 rozporządzenia o Priorytecie 3. pomoc w ramach działania 3.1 Realizacja lokalnych strategii rozwoju i współpraca przyznaje się stowarzyszeniu innemu niż RLGD, fundacji lub innej organizacji społecznej lub zawodowej. Zgodnie z art. 2 ustawy o kołach gospodyń wiejskich, koło gospodyń wiejskich jest dobrowolną, niezależną od administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego, samorządną społeczną organizacją mieszkańców wsi, wspierającą rozwój przedsiębiorczości na wsi i aktywnie działającą na rzecz środowisk wiejskich. Dlatego też co do zasady koła gospodyń wiejskich mogą uzyskać dofinansowanie w ramach Priorytetu 3.

Z przedstawionych w pytaniu informacji wynika jednak, iż RLGD sformułowała w naborze wniosków o dofinansowanie dodatkowy warunek stanowiący, iż wnioskodawcą musi być „organizacja pozarządową w rozumieniu przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, których celem statutowym jest działalność na rzecz rozwoju sektora rybołówstwa i akwakultury”. Nie jest to zatem obowiązkowy warunek wynikający z przepisów regulujących realizację Priorytetu 3.

Stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie organizacjami pozarządowymi są:

1. niebędące jednostkami sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych lub przedsiębiorstwami, instytutami badawczymi, bankami i spółkami prawa handlowego będącymi państwowymi lub samorządowymi osobami prawnymi,

1. niedziałające w celu osiągnięcia zysku – osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, w tym fundacje i stowarzyszenia, z zastrzeżeniem ust. 4. (dotyczy spółek akcyjnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz klubów sportowych będących spółkami (…)).

Należy jednak zwrócić uwagę, że zawarty w pytaniu warunek, odwołujący się do „przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie”, nie wskazuje jednoznacznie czy RLGD ma na myśli obowiązek posiadania przez wnioskodawcę statusu „organizacji pożytku publicznego”. Tymczasem celem przywołanych przepisów jest zasadniczo uregulowanie kwestii jaki podmiot jest organizacją pożytku publicznego i jak uzyskać status takiej organizacji. Przy tym przepisy nie nadają go „automatycznie” kołu gospodyń wiejskich, natomiast koło gospodyń wiejskich może taki status uzyskać, co może wymagać sprawdzenia przez RLGD.

Reasumując, warunek ustalony przez RLGD jest niejednoznaczny. W związku z tym, dookreślenie w jaki sposób będzie weryfikowany powinno znaleźć się w warunkach naboru, bądź w kryteriach wyboru operacji, co więcej może pociągać za sobą konieczność przedłożenia stosownych załączników do wniosku ustalonych przez RLGD w naborze, w tym w zakresie statusu prawnego wnioskodawcy czy realizacji określonych celów statutowych. 

Czy dodatkowe warunki ustalone przez RLGD w naborze w ramach działania 3.1 FER muszą wynikać z LSR np. katalog beneficjentów do danego naboru tj. grupy docelowe/beneficjenci np. w ramach przedsięwzięcia dot. ogólnodostępnej infrastruktury w LSR wpisano ogólnie kategorie beneficjentów (JST i jednostki im podległe; organizacje społeczne, zawodowe i pozarządowe; podmioty prowadzące działalność w sektorze rybackim)? Czy RLGD może ograniczyć ten katalog w naborze wpisując tylko np. organizacje społeczne?

Katalog beneficjentów, którym można przyznać pomoc w ramach działania 3.1 Realizacja lokalnych strategii rozwoju i współpraca na realizację operacji został określony w § 4 rozporządzenia o Priorytecie 3. Wskazanie katalogu beneficjentów w ramach danego naboru nie może wykraczać poza listę określona ww. paragrafie i w całości leży po stronie RLGD.

Zarówno w Harmonogramie naborów wniosków o dofinansowanie planowanych przez RLGD w ramach działania 3.1 „Realizacja lokalnych strategii rozwoju i współpraca” programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027, jak i w ogłoszeniu o naborze wniosków o dofinansowanie RLGD powinna skonkretyzować katalog wnioskodawców do faktycznego zakresu ustalonego dla zaplanowanego naboru. Katalog zawarty w § 4 ww. rozporządzenia zawiera listę wszystkich dopuszczalnych wnioskodawców w ramach Priorytetu 3. i może zostać zawężony dla konkretnego naboru (przykładowo: tylko RLGD, samorząd, podmiot prowadzący działalność w zakresie chowu lub hodowli organizmów wodnych itp. – zgodnie z konkretnym punktem wymienionym w § 4 ww. rozporządzenia).

Należy mieć również na uwadze, że RLGD może wskazać dodatkowe warunki wyboru operacji w ogłoszeniu o naborze, które powinien spełnić wnioskodawca. Przy czym, muszą być one ustalone zgodnie z obowiązującymi w RLGD procedurami i niebudzącymi wątpliwości interpretacyjnych kryteriami. 

W § 12 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia o Priorytecie 3. wskazano, że beneficjent zobowiązany jest do „zachowania trwałości operacji obejmującej inwestycje produkcyjne lub inwestycje w infrastrukturę przez 5 lat, a w przypadku operacji realizowanej przez beneficjenta będącego mikro-, małym lub średnim przedsiębiorstwem zgodnie z załącznikiem I do rozporządzenia Komisji (UE) 2022/2473 z dnia 14 grudnia 2022 r. uznającego niektóre kategorie pomocy udzielanej przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie produkcji, przetwórstwa i wprowadzania do obrotu produktów rybołówstwa i akwakultury za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – przez 3 lata”. Czy przepis dotyczący skrócenia czasu trwałości operacji do 3 lat dotyczy wszystkich MŚP czy MŚP prowadzących działalność w zakresie produkcji, przetwórstwa i wprowadzania do obrotu produktów rybołówstwa i akwakultury? Pomimo tego, że wskazane rozporządzenie Komisji (UE) 2022/2473 dotyczy podmiotów z szeroko pojętej branży rybackiej, to w samym załączniku nr I mowa jest wyłącznie co to jest mikro, małe i średnie przedsiębiorstwo, a nie wskazuje on natomiast rodzaju działalności.

Zgodnie z Wytycznymi dotyczącymi trwałości operacji w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027 oraz przepisami zawartymi w rozporządzeniach wykonawczych do ustawy EFMRA, ogólną zasadą jest zachowanie trwałości operacji obejmującej inwestycje produkcyjne lub inwestycje w infrastrukturę przez 5 lat.

Jednakże zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia o Priorytecie 3., okres ten wynosi 3 lata, w przypadku operacji realizowanej przez beneficjenta będącego MŚP. Powyższy przepis zgodnie z treścią rozporządzenia Komisji (UE) 2022/2473 dotyczyć będzie wszystkich MŚP, w tym prowadzących działalność w zakresie produkcji, przetwórstwa i wprowadzania do obrotu produktów rybołówstwa i akwakultury.

Ponadto, konkretyzacja obowiązków w zakresie trwałości dotyczących danej operacji zawarta jest w umowie o dofinansowanie. 

Czy w przypadku wniosków o dofinansowanie, składanych w ramach realizacji celu z § 3 pkt. 5 lit. a-g rozporządzenia o Priorytecie 3., przez: rybaków-rolników posiadających ubezpieczenie w KRUS lub osoby, które posiadają równolegle inne miejsca pracy lub źródło dochodów a działalność rybacka stanowi dodatkowe źródło dochodów lub osoby, które pobierają świadczenia emerytalne lub rentowe a gospodarstwo rybackie stanowi dla nich dodatkowe źródło dochodów, wymóg „utrzymania miejsca pracy” jako wskaźnika rezultatu operacji nie jest obligatoryjny i jako wskaźnik rezultatu w tych przypadkach można stosować wskaźnik „Osoby czerpiące korzyści (liczba osób)”? Zwracamy w tym miejscu uwagę, że jeżeli zaproponowany powyżej sposób interpretacji nie jest właściwy, to osoby które prowadzą samodzielnie gospodarstwo rybackie (ewentualnie z domownikami) i są ubezpieczone w KRUS, a dotychczas nie zatrudniały żadnych pracowników, byłyby wykluczone z możliwości uzyskania wsparcia z tego celu.

W przypadku działania 3.1 Realizacja lokalnych strategii rozwoju i współpraca w programie FER 2021-2027, beneficjenci są zobowiązani do monitorowania wszystkich wskaźników rezultatu przypisanych do tego działania, tj.: CR 08 – Osoby czerpiące korzyści (liczba osób), CR 07 – Utrzymane miejsca pracy (liczba osób), CR 10 – Działania przyczyniające się do dobrego stanu środowiska, obejmujące odbudowę przyrody, zachowanie, ochronę ekosystemów, różnorodności biologicznej, zdrowia i dobrostanu zwierząt (liczba działań), CR 13 – Współpraca między zainteresowanymi stronami (liczba działań).

W związku z tym beneficjent powinien podać we wniosku o dofinansowanie (WoD) szacowane przez siebie wartości każdego wskaźnika rezultatu. Przy czym, operacja powinna przewidywać osiągnięcie pozytywnej wartości w ramach minimum jednego wskaźnika rezultatu, a jeżeli dana operacja nie wpływa na wzrost niektórych (pozostałych) wskaźników, beneficjent może podać oczekiwaną wartość „0”.

Odnośnie wskaźnika rezultatu CR 07 – Utrzymane miejsca pracy, wskaźnik ten może być stosowany przede wszystkim w ramach realizacji celu z § 3 pkt 5 lit. a-g rozporządzenia o Priorytecie 3., jednakże już w przypadku realizacji celu z § 3 pkt 5 lit. h-i ww. rozporządzenia – jeżeli przemawia za tym zakres konkretnej operacji, nie jest wykluczone użycie wskaźnika CR 08 – Osoby czerpiące korzyści (liczba osób).

Podkreślenia wymaga fakt, że utrzymanie miejsca pracy to utrzymanie konkretnego istniejącego stanowiska pracy w wyniku otrzymanego dofinansowania, nie zaś utrzymanie poziomu zatrudnienia w skali całego przedsiębiorstwa. Odnośnie kwestii włączenia do ww. pojęcia „samozatrudnienia” tj. formy działalności gospodarczej zarejestrowanej w CEIDG, to można uznać to za miejsce pracy.

Podobnie ww. pojęcie odnosi się do rybaka faktycznie wykonującego pracę, ubezpieczonego w KRUS lub posiadającego równolegle inne miejsce pracy lub, który pobiera świadczenia emerytalne lub rentowe a gospodarstwo rybackie stanowi dla nich dodatkowe źródło dochodów. Zatem samozatrudnienie osoby, która zarejestrowała działalność gospodarczą i samozatrudnienie rybaka prowadzącego działalność w innej formie będzie traktowane jednakowo i uznane za miejsce pracy.

Miejsce pracy, w ocenie IZ, może oznaczać również prace wykonywane w oparciu o umowę o pracę, jak i umowy do których stosuje się Kodeks cywilny (tzw. umowy cywilnoprawne). Z powyższego nie wynika, że w przypadku celu określonego w § 3 pkt 5 lit. a-g rozporządzenia o Priorytecie 3., możliwe jest wybranie wyłącznie wskaźnika CR 07 – Utrzymane miejsca pracy, a w odniesieniu do celu z § 3 pkt 5 lit. h-i ww. rozporządzenia tylko wskaźnika CR 08 – Osoby czerpiące korzyści (liczba osób). Należy podkreślić, że o wyborze wskaźnika powinien decydować zakres konkretnej operacji, a nie rodzaj podmiotu (wnioskodawcy) i jest on konkretyzowany w ogłoszeniu o naborze wniosków o dofinansowanie. 

W przypadku operacji, w których przyjętym wskaźnikiem rezultatu jest „Utrzymane miejsca pracy”, jak długo powinno być utrzymane to miejsce pracy i od kiedy należy liczyć jego utrzymanie? (od terminu złożenia wniosku o dofinansowanie, od terminu podpisania umowy o dofinansowanie, od terminu złożenia wniosku o płatność końcową, od innego terminu)?

Wskaźnik CR 07 – Utrzymane miejsca pracy może być stosowany (ale nie musi) przede wszystkim w ramach realizacji celu z § 3 pkt 5 lit. a-g rozporządzenia o Priorytecie 3. Zatem należy zastosować wskaźniki adekwatne i powiązane z planowanymi do realizacji operacjami. Przy czym, RLGD jest zobowiązana do osiągniecia założonych w LSR poziomów docelowych wskaźników.

Poprzez utrzymanie miejsca pracy należy rozumieć utrzymanie istniejącego co najmniej przez 12 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień złożenia wniosku o dofinansowanie, zagrożonego likwidacją miejsca pracy, które bez pomocy finansowej udzielonej w ramach działania 3.1 zostałoby utracone.

Dane dotyczące wskaźnika wypełniane są dwukrotnie - we wniosku o dofinansowanie – jako wartość przewidywana przed operacją oraz we wniosku o płatność (WoP) końcową, gdzie beneficjent wprowadza wartości wskaźników osiągnięte w związku ze zrealizowaną operacją. Ewentualny brak osiągnięcia wskaźnika nie wiąże się z zastosowaniem jakichkolwiek sankcji. W związku z powyższym nie jest konieczne monitorowanie zobowiązania do utrzymania miejsca pracy po rozliczeniu WoP końcową, a po jego rozliczeniu beneficjent nie będzie proszony o rewizję przedstawionych wartości, ani o przekazanie danych dotyczących okresu po zakończeniu realizacji operacji.

Poruszona w pytaniu kwestia utrzymywania efektów operacji powinna być odnoszona raczej do zachowania celu operacji określonego w umowie o dofinansowanie. Należy również zwrócić uwagę, że nie istnieje obowiązek szczegółowej weryfikacji wartości wskaźników przez instytucję pośredniczącą (ARiMR), która zobowiązana jest wyłącznie do przeglądu wiarygodności wartości wskaźników rezultatu zgłoszonych przez beneficjenta na etapie wniosku o płatność końcową. 

Czy możliwe jest zawężenie katalogu beneficjentów przez RLGD w harmonogramie naborów w stosunku do katalogu określonego w LSR, przy jednoczesnym pozostawieniu w samej LSR szerszego katalogu beneficjentów zgodnego literalnie z zapisem rozporządzenia o Priorytecie 3.?

Zarówno w Harmonogramie naborów wniosków o dofinansowanie planowanych przez Rybacką Lokalną Grupę Działania w ramach działania 3.1 „Realizacja lokalnych strategii rozwoju i współpraca” programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027, jak i w ogłoszeniu o naborze wniosków o dofinansowanie RLGD powinna skonkretyzować katalog wnioskodawców do faktycznego zakresu ustalonego dla zaplanowanego naboru. Katalog zawarty w § 4. Rozporządzenia o Priorytecie 3. zawiera listę wszystkich dopuszczalnych wnioskodawców i może zostać zawężony dla konkretnego naboru (przykładowo tylko RLGD, samorząd, podmiot prowadzący działalność w zakresie chowu lub hodowli organizmów wodnych itp. – zgodnie z konkretnym punktem wymienionym w § 4. ww. rozporządzenia).

Należy mieć również na uwadze, że RLGD może wskazać dodatkowe warunki wyboru operacji w ogłoszeniu o naborze, które powinien spełnić wnioskodawca. Przy czym, muszą być one ustalone zgodnie z obowiązującymi w RLGD procedurami i niebudzącymi wątpliwości interpretacyjnych kryteriami. 

Czy niewykorzystany limit środków z ogłoszonego konkursu (w przypadku braku złożonych wniosków lub niewystarczającej liczby projektów spełniających kryteria) wraca automatycznie do puli środków pozostającej w dyspozycji RLGR i może zostać wykorzystany w kolejnych naborach?

Harmonogram naborów wniosków o dofinansowanie planowanych przez Rybacką Lokalną Grupę Działania w ramach działania 3.1 „Realizacja lokalnych strategii rozwoju i współpraca” programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027 zawiera określenie kwoty planowanego naboru w euro. Natomiast w ogłoszeniu o naborze wniosków o dofinansowanie wskazuje się jego limit w złotych, przeliczony po aktualnym wówczas kursie.

Jeśli w danym naborze pozostaną niewykorzystane środki, to co do zasady pozostają one w budżecie LSR, jednak potwierdzenie ich dostępności w kolejnym naborze wymaga ponownego przeliczenia po aktualnym wówczas kursie złoty-euro, z uwagi na ryzyko kursowe. Ponadto, zwiększenie limitu kolejnych naborów o środki pozostałe z poprzedniego wymaga również dostosowania ww. Harmonogramu naborów, w celu wskazania w nim faktycznego limitu na przygotowywany nabór.

Niezależnie od powyższego, IZ zwraca uwagę, że nie zaleca planowania przez RLGD znaczących naborów w ostatnim roku realizacji LSR, gdyż wiąże się to z ryzykiem niewykorzystania środków, w tym opisanych w pytaniu „oszczędności”, ze względu na ramy czasowe realizacji operacji przez beneficjentów w ramach działania 3.1 FER. 

Czy RLGD może dokonać zmiany (zwiększenia) liczby kryteriów wyboru operacji w stosunku do proponowanych w Lokalnej Strategii Rozwoju?

Kryteria wyboru operacji ustala RLGD w trybie określonym w Procedurze ustalania niebudzących wątpliwości interpretacyjnych kryteriów wyboru operacji stosowanych w ramach wdrażania Lokalnej Strategii Rozwoju, w rozumieniu art. 33 ust. 3 lit. b rozporządzenia UE nr2021/1060.

Zatem, RLGD może dokonać zmian (w tym zwiększenia) liczby kryteriów wyboru operacji w stosunku do proponowanych w LSR, przy czym, muszą one zostać ustalone i zaakceptowane zgodnie z obowiązującą w RLGD ww. Procedurą oraz umową ramową. 

Przewodniczący Rady RLGD (organu decyzyjnego RLGD) jest pracownikiem Urzędu Miasta. W ramach naboru złożył wniosek w imieniu Gminy, będąc osobą zatrudnioną i jednocześnie uprawnioną do zarządzania projektem. Czy w opisanej sytuacji Przewodniczący Rady RLGD może – zgodnie z pełnioną funkcją – podpisywać dokumenty dotyczące oceny i wyboru operacji (karta oceny, uchwała, pismo o wynikach oceny), zgodnie z obowiązującą procedurą, czy też właściwsze byłoby, aby dokumenty te podpisał Wiceprzewodniczący Rady. Przewodniczący oczywiście zostanie wyłączony z oceny przedmiotowego wniosku z uwagi na konflikt interesów.

Konflikt interesów oznacza konflikt interesów w rozumieniu art. 61 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2024/2509 z dnia 23.09.2024 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, i istnieje wówczas, gdy bezstronne i obiektywne pełnienie funkcji podmiotu upoważnionego do działań finansowych lub innej osoby (…), jest zagrożone z uwagi na względy rodzinne, emocjonalne, sympatie polityczne lub związki z jakimkolwiek krajem, interes gospodarczy lub jakiekolwiek inne bezpośrednie lub pośrednie interesy osobiste.

Ponadto, zgodnie z § 7 pkt 2 lit. h umowy ramowej, każda RLGD zobowiązana jest do posiadania i stosowania procedur wewnętrznych RLGD eliminujących konflikt interesów, uniemożliwiających osobie pozostającej w konflikcie interesów realizację zadań RLGD w zakresie, w jakim dotyczy jej ten konflikt. Zgodnie z ww. regulacjami, sytuacja konfliktu może wystąpić, gdy dana osoba, w ramach realizacji LSR np. prowadzi czynności w ramach naboru wniosków mające wpływ na sytuację wnioskodawców, tj. uczestniczy w ustalaniu treści, przygotowywaniu i wysyłaniu wezwań do wnioskodawców w sprawie złożenia wyjaśnień i dokumentów oraz obsługuje odbieranie odpowiedzi na te wezwania, lub dokonuje rozstrzygnięć w procesie wyboru operacji i ustalania kwoty wsparcia.

W ocenie IZ, w zaistniałych okolicznościach wyłączenie ze względu na możliwość zaistnienia konfliktu interesów powinno dotyczyć co najmniej sytuacji, w której członek organu decyzyjnego jest wnioskodawcą, reprezentuje wnioskodawcę, zachodzi pomiędzy nim a wnioskodawcą stosunek bezpośredniej podległości służbowej, jak również uczestniczył w przygotowaniu lub złożeniu wniosku o dofinansowanie.

Mając powyższe na uwadze, zdaniem IZ członek organu decyzyjnego, który po stronie wnioskodawcy uczestniczył w powstaniu lub złożeniu wniosku o dofinansowanie powinien podlegać wyłączeniu z oceny wniosków w danym naborze ze względu na zaistniały konflikt interesów i tym samym nie powinien wypełniać i podpisywać kart oceny), uchwał i pism o wynikach oceny, stosowanych w trakcie oceny i wyboru operacji, w zakresie których uczestniczył w przygotowaniu wniosków o dofinasowanie. 

Czy w ramach rozporządzenia o Priorytecie 3. rybak ubiegając się o dofinansowanie może wnioskować o nie na tworzenie miejsc noclegowych?

Przepis § 3 rozporządzenia o Priorytecie 3., wskazuje m.in. możliwość realizacji operacji dotyczących rozwoju infrastruktury turystycznej i rekreacyjnej, dywersyfikacji działalności rybaków, rozwoju przedsiębiorczości na obszarze realizacji Lokalnej Strategii Rozwoju (LSR). Jednakże zakres pomocy faktycznie udzielanej beneficjentom w ramach działania 3.1 FER zależny jest od celów i środków ich realizacji ustalonych w LSR przygotowanej przez rybacką lokalną grupę działania (RLGD).

Ponadto, w celu zapewnienia zgodności operacji z LSR, RLGD w ogłoszeniu o naborze wniosków może określić dodatkowe warunki wyboru operacji, w szczególności odnoszące się do zakresu operacji, miejsca jej realizacji lub podmiotu ubiegającego się o dofinansowanie, które nie mogą być sprzeczne z warunkami wyboru operacji określonymi w LSR (art. 16 ust. 2 ustawy o EFMRA).

W związku z tym rybak będzie mógł ubiegać się o wsparcie na tworzenie miejsc noclegowych, jeśli dany nabór wniosków o finansowanie ogłoszony przez RLGD przewiduje wsparcie działalności turystycznej lub dywersyfikacji działalności, a wnioskodawca spełnia definicję uprawnionego beneficjenta zgodnie z katalogiem wymienionym w § 4 rozporządzenia o Priorytecie 3.

Czy w ramach rozporządzenia o Priorytecie 3. rybak może wnioskować o dofinansowanie na przyczepę do przewozu ryb?

Przepis § 3 rozporządzenia o Priorytecie 3., wskazuje m.in. możliwość realizacji operacji dotyczących wspierania zrównoważonej lub innowacyjnej produkcji rybackiej przez rozwijanie produkcji, zarządzania, planowania biznesowego, marketingu, wzmacniania krótkich łańcuchów dostaw lub logistyki. Jednakże zakres pomocy faktycznie udzielanej beneficjentom w ramach działania 3.1 FER zależny jest od celów i środków ich realizacji ustalonych w LSR ustalonej przez rybacką lokalną grupę działania (RLGD).

Ponadto, w celu zapewnienia zgodności operacji z LSR, RLGD w ogłoszeniu o naborze wniosków może określić dodatkowe warunki wyboru operacji, w szczególności odnoszące się do zakresu operacji, miejsca jej realizacji lub podmiotu ubiegającego się o dofinansowanie, które nie mogą być sprzeczne z warunkami wyboru operacji określonymi w LSR (art. 16 ust. 2 ustawy o EFMRA).

Zakup przyczepy do przewozu ryb może zostać uznany za koszt kwalifikowalny jeśli będzie jednym z elementów operacji, a nie jedynym przedmiotem operacji – bez szerszego uzasadnienia gospodarczego może zostać oceniony negatywnie jako niewystarczająco realizujący cele LSR i Priorytetu 3.

Czy w ramach rozporządzenia o Priorytecie 3. można wnioskować o zakup na ciągnika rolniczego do pracy w gospodarstwie oraz czy w tym przypadku są ograniczenia niskoemisyjności?

Przepis § 3 rozporządzenia o Priorytecie 3., wskazuje m.in. możliwość realizacji operacji dotyczących wspierania rozwoju lokalnej przedsiębiorczości, wspieranie zrównoważonej lub innowacyjnej produkcji rybackiej przez rozwijanie produkcji, zarządzania, planowania biznesowego, marketingu, wzmacniania krótkich łańcuchów dostaw lub logistyki. Jednakże zakres pomocy faktycznie udzielanej beneficjentom w ramach działania 3.1 FER zależny jest od celów i środków ich realizacji ustalonych w LSR ustalonej przez rybacką lokalną grupę działania (RLGD).

Ponadto, w celu zapewnienia zgodności operacji z LSR, RLGD w konkretnym ogłoszeniu o naborze wniosków może określić dodatkowe warunki wyboru operacji, w szczególności odnoszące się do zakresu operacji, miejsca jej realizacji lub podmiotu ubiegającego się o dofinansowanie, które nie mogą być sprzeczne z warunkami wyboru operacji określonymi w LSR (art. 16 ust. 2 ustawy o EFMRA).

W związku z tym wnioskodawca może ubiegać się o dofinansowanie na zakup ciągnika rolniczego w ramach Priorytetu 3. gdy jest to uzasadnione zakresem operacji i bezpośrednio związane z działalnością rybacką lub akwakulturą. W obowiązujących przepisach Priorytetu 3. nie ma literalnego zakazu zakupu ciągników rolniczych, nie ma również wymogu niskoemisyjności, jednak rozporządzenie o Priorytecie 3. wymaga, aby wydatek był niezbędny do realizacji operacji, był racjonalny ekonomicznie oraz służył osiągnięciu celu projektu. To oznacza, że ciągnik może zostać uznany za koszt kwalifikowalny np. gdy jest elementem modernizacji gospodarstwa rybackiego albo stanowi część projektu zwiększającego efektywność działalności.

Czy w ramach rozporządzenia o Priorytecie 3. rybak może zakupić sprzęty rybackie i sprzęt do przetwórstwa ryb poza granicami Polski, lecz na terenie UE?

Co do zasady w ramach Priorytetu 3. beneficjent (rybak) może kupić sprzęt rybacki lub sprzęt do przetwórstwa ryb poza Polską, o ile zakup odbywa się na terenie Unii Europejskiej i spełnia warunki kwalifikowalności wydatków oraz zasady konkurencyjności. Wydatek musi być niezbędny do realizacji operacji i zgodny z celem projektu, a zakup musi być racjonalny cenowo i odpowiednio udokumentowany. Ponadto zakup nie może naruszać warunków ustalonych przez RLGD dla konkretnego naboru. Niezbędne jest również posiadanie faktur i dokumentów księgowych umożliwiających kontrolę wydatku.

Czy możliwe jest ubieganie się o wsparcie na zakup kompletu mundurów galowych dla kompani honorowej dla uczniów kołobrzeskiej Szkoły Morskiej? Szkoła Morska wpisuje się w tradycje morskie i rybackie obszaru realizacji LSR.

Rozporządzenie o Priorytecie 3.1) nie określa szczegółowego katalogu kosztów kwalifikowanych. W związku z tym w przypadku weryfikacji kwalifikowalności kosztów w ramach działania 3.1 Realizacja lokalnych strategii rozwoju i współpraca należy je weryfikować w szczególności w oparciu o § 2 i § 9 ust. 1-5 przedmiotowego rozporządzenia.

Wskazany w pytaniu zakup mundurów galowych dla kompani honorowej Szkoły Morskiej nie jest wykluczony z katalogu kosztów kwalifikowanych. Jednakże, w ocenie IZ poważne wątpliwości budzi czy sam zakup takich mundurów, jeśli będzie jedynym przedmiotem operacji, faktycznie wpisuje się w cel Priorytetu 3. jakim jest „promowanie i rozwijanie”, to jest aktywne działanie na rzecz dziedzictwa kulturowego i tradycji obszarów rybackich, w tym promowania zawodów branży rybackiej (zob. § 3 pkt 3 rozporządzenia o Priorytecie 3).

Co więcej, wątpliwości budzi również, czy tak wąski zakres projektu spełnia warunki w zakresie racjonalności kosztów, co obejmuje zachowanie zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów operacji (zob. § 2 ust. 3 rozporządzenia o Priorytecie 3.). Tym samym może on zostać oceniony negatywnie jako niewystarczająco realizujący osiągnięcie założonych celów LSR i Priorytetu 3.

Ponadto, w trakcie weryfikacji kosztów operacji należy sprawdzić ich zgodność z założeniami LSR oraz ogłoszeniem o naborze wniosków, ponieważ dodatkowe warunki ograniczające zakres pomocy mogą zostać wprowadzone przez RLGD.

RLGD w ogłoszeniu o naborze wniosków może określić dodatkowe warunki wyboru operacji, w szczególności odnoszące się do zakresu operacji, miejsca jej realizacji lub podmiotu ubiegającego się o dofinansowanie, które nie mogą być sprzeczne z warunkami wyboru operacji określonymi w LSR (art. 16 ust. 2 ustawy o EFMRA).

Czy podmiot gospodarczy ubiegający się o wsparcie na wydanie albumu zdjęciowego dotyczącego morza i rybołówstwa kołobrzeskiego, planujący wydruk tego wydawnictwa w swojej drukarni, kwalifikuje się do wsparcia na poziomie do 100% (działanie w interesie zbiorowym)? Podmiot ten chce w ramach operacji zorganizować wernisaż, spotkanie autorskie, a całe wydawnictwo przekazać nieodpłatnie dla społeczności lokalnej - w miarę możliwości, na jakie pozwoli nakład. Zakres kosztów jest zgodny z operacją i wpisuje się w jej zakres poprzez pielęgnację i upowszechnianie tradycji rybackich, morskich i tym samym dziedzictwa kulturowego lokalnej społeczności. 

W zakresie Priorytetu 3. programu FER istnieje możliwość uzyskania zwiększonego poziomu dofinansowania jeżeli operacja jest realizowana w interesie zbiorowym. Stosownie do § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia o Priorytecie 3.1), pomoc w ramach działania 3.1 Realizacja lokalnych strategii rozwoju i współpraca na realizację operacji w ramach celów, o których mowa w § 3 pkt 1-5, przyznaje się wnioskodawcy innemu niż RLGD, która jest stroną umowy ramowej w formie zwrotu kosztów kwalifikowalnych w wysokości do 50% tych kosztów, a w przypadku gdy operacja spełnia przedmiotowe kryterium, o którym mowa w ppkt (i) w wierszu 13 w załączniku III do rozporządzenia 2021/1139 w wysokości do 100% tych kosztów.

Przez interes zbiorowy należy rozumieć interes niezindywidualizowanych co do liczby i tożsamości podmiotów, czyli interes pewnego ogółu, szerszego kręgu podmiotów. Interes zbiorowy można też rozumieć jako możliwość wykorzystania wyników lub efektu końcowego operacji przez większą liczbę podmiotów, odbiorców, niekoniecznie będących jej beneficjentami czy współbeneficjentami. Zgodnie z ogólnymi założeniami programu FER wsparcie takie ma przynosić zbiorową korzyść dla lokalnych społeczności oraz całego sektora rybackiego. W przypadku operacji realizowanych w interesie zbiorowym kluczowe jest zatem wykazanie przez wnioskodawcę, że rezultaty projektu będą służyć całej społeczności lub znaczącej jej części, a nie tylko wąskiej grupie beneficjentów. Realizacja projektów w interesie zbiorowym powinna przyczyniać się przede wszystkim do poprawy jakości życia, dobrostanu społeczności, rozwoju gospodarczego lub ochrony środowiska, a nie służyć prywatnym korzyściom.

Zatem, aby wykazać interes zbiorowy operacji wnioskodawca powinien udowodnić, że efekty projektu będą dostępne dla wielu podmiotów i nie są przeznaczone wyłącznie do wykorzystania przez wnioskodawcę, odbiorcy nie są zamkniętą z góry określoną grupą, a z rezultatów mogą korzystać np. mieszkańcy, rybacy, hodowcy ryb, turyści, organizacje społeczne lub przedsiębiorcy z danego obszaru, krąg korzystających jest szerszy niż członkowie jednego podmiotu. Ponadto, w wyniku realizacji tego typu operacji powinno powstać dobro wspólne w postaci np. wiedzy, materiałów edukacyjnych, działań promocyjnych, środowiskowych lub społecznych mających charakter ogólnodostępny infrastruktury, a rezultaty mogą być wykorzystywane przez innych bez ograniczeń lub na równych zasadach. Co więcej, projekt powinien odpowiadać na potrzeby społeczności lub sektora, czyli przyczyniać się do rozwoju społeczności rybackiej, poprawiać warunki funkcjonowania sektora rybackiego lub akwakultury, wspierać środowisko, edukację, promocję lub współpracę.

W odniesieniu do przedstawionej w pytaniu planowanej operacji polegającej na przygotowaniu albumu dotyczącego morza i lokalnego rybołówstwa, wydruku tej publikacji w drukarni wnioskodawcy, a następnie przekazaniu jej nieodpłatnie społeczności lokalnej oraz zorganizowaniu wernisażu, spotkania autorskiego, należy ocenić czy treść publikacji odpowiada zakresowi tematycznemu określonemu w ogłoszeniu o naborze wniosków i czy rzeczywiście zakres działań nie będzie wykorzystywany komercyjnie bądź tylko na użytek tego podmiotu, czy też będzie ona skierowana do szerokiego kręgu mieszkańców, turystów, rybaków, uczestników wydarzeń.

W ocenie IZ po spełnieniu ww. opisanych warunków opisana w pytaniu operacja może zostać uznana jako realizowana w interesie zbiorowym i uzyskać dofinansowanie w wysokości 100 % kosztów kwalifikowanych.

Czy zakup nowego kampera (w dowodzie rejestracyjnym widnieje jako samochód specjalny, przeznaczenie: kempingowy) jest możliwy do sfinansowania w ramach Priorytetu 3. oraz czy stanowiłoby to koszt kwalifikowalny operacji polegającej na rozszerzeniu działalności turystycznej o wynajem przedmiotowego pojazdu?

Zgodnie z § 9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia o Priorytecie 3. do kosztów kwalifikowalnych operacji nie zalicza się kosztów zakupu samochodu osobowego.

Zakup pojazdu zarejestrowanego jako samochód specjalny, przeznaczenie - kempingowy (ustalenie rodzaju pojazdu i jego przeznaczenia w dokumencie rejestracyjnym pojazdu) nie jest wykluczone z katalogu kosztów kwalifikowalnych wskazanych przepisami rozporządzenia o Priorytecie 3. Natomiast, kwalifikowalność określonego kosztu musi być każdorazowo uzasadniona zakresem operacji oraz służyć osiągnięciu jej celu. Co więcej, operacja realizowana w ramach działania 3.1 FER winna wpisywać się w cel naboru ogłoszonego przez RLGD, który odpowiada celowi przyjętemu w jej Lokalnej Strategii Rybackiej (LSR), jak również niezbędne jest wykazanie racjonalności kosztów i uzasadnienia gospodarczego wnioskowanej operacji.

Ponadto, w celu zapewnienia zgodności operacji z LSR, RLGD w ogłoszeniu o naborze wniosków może określić dodatkowe warunki wyboru operacji, w szczególności odnoszące się do zakresu operacji, miejsca jej realizacji lub podmiotu ubiegającego się o dofinansowanie, które nie mogą być sprzeczne z warunkami wyboru operacji określonymi w LSR (art. 16 ust. 2 ustawy o EFMRA). W związku z czym dodatkowe warunki ograniczające zakres pomocy mogą zostać wprowadzone przez RLGD.